Sosyal medyanın gücü adına

TWITTER’IN GÜNDEM OLUŞTURMAYA ETKİSİ…

Medya insanların dünyada ne olup bittiği konusunda bilgi aldıkları en temel araç durumundadır. Medyanın yansıttığı haber, bilgi ve içerik toplumun gündemini oluşturmaktadır. Özelikle televizyon ve gazetelerin haberleri seçim ve sunum biçimi, beraberinde pek çok tartışma konusunu da doğurmaktadır. Hangi haberlerin ne kadar süre ile sunulacağı, hangi haberlerin gündeme alınıp alınmayacağı, toplumun neyle meşgul edileceği ve neye sempati veya antipati duyulmasının sağlanacağı medya yöneticileri tarafından belirlenmektedir. Böylelikle medya ortamının açtığı pencere paralelinde insanların dünyayı algılayışı biçimlenmekte ve açılan pencerenin aralığı neyi gösteriyorsa toplum sadece onu görebilmektedir.  Shaw ve McCombs’un da belirttiği gibi kitle iletişim araçları ne hakkında düşüneceğimizi söylemekte çok başarılıdırlar. McCombs ve Shaw’ın yorumuyla gündem belirleme, önceliklerin bir hiyerarşisidir, artan bir öneme göre sıralanmış konular listesidir. Bernard Cohen’in deyişiyle, medya bize “ne” düşünmemiz gerektiğini söylemez; “neyi” düşünmemiz gerektiğini söyler. Medyanın toplum üzerine yarattığı etkiyi, düşünsel değişim ve dönüşümü ortaya koyan çok sayıda yaklaşımlar ve araştırmalar bulunmaktadır. Bu çalışmalardan özellikle Suskunluk Sarmalı, Epidermik İğne, Medya Bağımlılığı ve Gündem Belirleme ön plana çıkmaktadır. Gündem belirleme, kitle iletişim araçlarının belirli bir konuya ayırdığı yer veya zaman miktarının ölçülmesi gerektiğini ve bu ölçümün ya izleyicilerin konulara gösterdiği ilginin miktarıyla ya da onların konuların önemliliğine ilişkin yargılarıyla ilişkili olması gerektiğini söyler.

 Medya bize “neyi” düşünmemiz gerektiğini söyler.

Kitle iletişim araçlarının form değiştirmesi özellikle sosyal medyanın artık bir haber ve bilgi içeriği halini alması ile birlikte gündem oluşturmanın boyutu değişiklik kazanmıştır. Klasik medyanın tek yönlü gündem belirleme biçimine karşın sosyal medyanın çift yönlü içerik belirme biçimi ve haber yada bilgiyi yayma hızı, toplumsal gündemi belirmede etken durumunu almıştır. Sosyal medyan hem toplumun gündemini yansıttığı ve belirlediği gibi hem de klasik medyanın da gündemini belirlemektedir. Medyanın bir zamanlar gündeme almadığı haberleri sosyal medya sayesinde gündeme almaya başlaması, toplumun önemsediği hassasiyetlere paralel haberlerin yapılmaya başlanması ve özellikle haberin anındalığı klasik medyayı tetiklemiş ve sosyal medyanın önemli bir bilgi kaynağı olmasını sağlamıştır.  Sosyal medya “gündem mi medyayı yoksa medya mı gündemi belirliyor” sorusuna net bir yanıt vermemesine karşın denilebilir ki, toplumsal gündem sosyal medyayı, sosyal medya gündemi de klasik medyayı belirliyor gözükmektedir.

Konvansiyonel medya öldü, yaşasın sosyal medya…

Konvansiyonel medya karşısında hızlı bir yükselişe geçen sosyal medya, çoklu yapısı, kullanıcılara sunduğu bireysel alan, özgür alan ve ifade serbestliği ile hem kendi gündemini oluşturmakta hem de diğer mecraların gündemine yön vermektedir. Çoklu yapı ile birlikte, artık sosyal medyada bulunanlar bir kamuoyu oluşturabilmekte, haberleri önem sırasına göre sosyal medya gündemine taşıyabilmekte ve ayrıca doğrudan da konvansiyonel medyanın gündemini etkileyebilmektedir. Eşik bekçilerinin, medya patronlarının veya siyasi erkin kontrolünde, neyin, ne kadar ve nasıl konuşulacağının belirlendiği ve gündemin bu doğrultuda oluşturulduğu medya düzeni yerini, sosyal medya kullanıcılarına bırakmıştır. Artık her bir sosyal medya kullanıcısı “eşik bekçisi” niteliğine sahiptir. Yazılı, görsel ve işitsel basın, özellikle sosyal medyanın gündemine göre haberlerinin sırasını, içeriğini belirlemektedir. Aslında her iki medya yapısı birbirini etkilemekte, yönlendirmekte ve tetiklemektedir. Hangi medya yapısının daha etkin olduğu üzerinde henüz bir bilimsel araştırma olmasa da, gözlemlenenler göstermektedir ki, özellikle sosyal medyanın gücü ve gündemi belirleme etkisi daha etkin olarak ortaya çıkmaktadır.

‘Algı gerçektir’ yerini, ‘Görebiliyorsam gerçektir’e BIRAKTI.

Sosyal medya içerisinde özellikle son zamanların sosyal ağ modasında bayrağı devralan Twitter, her kesimden insan için öncelikli haber alma kaynağı olarak görülmektedir. 2006 yılının Mart ayında Amerikalı Jack Dorsey tarafından yapılmış bir sosyal haberleşme ortamı olan Twitter, kullanıcıların maksimum 140 harflik mesajlar paylaşmasını ve diğer kullanıcıların da o mesajı okumasını, retweet yaparak  kendi profilinden yayınlamasını ve favorilerine eklemesine olanak sağlayan bir mikroblog sitesidir.

Siyasilerden, iş adamlarına, ünlülerden, medya çalışanlarına kadar herkesin aktif kullandığı sosyal bir kafe olarak dikkat çeken Twitter, gündemin son dakikalarını ajans hızıyla vermesi bakımından da oldukça gündemi belirlemede etkendir. nsanlar artık 24 saat internette ve sürekli sosyal medya ortamında bulunmakta. Böylelikle her bir Twitter kullanıcısı, bir haberin kaynağı durumuna gelebilmekte, haberi kaynağından görsel, işitsel ve yazılı biçimde anında aktarabilmektedir. Dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen herhangi bir olaya, medya mensuplarının ulaşması ve bunu haber haline getirmesi belirli bir süre isterken, olay yerindeki Twitter kullanıcıları anında olayı Twitter’da paylaşmakta, twitlerle kar topu gibi bu bilgi çoğalmakta ve birden gündemi belirlemektedir. Twitter kullanıcılarının paylaştığı bu haberler, diğer medya uzmanları tarafından alınıp kullanılabilmektedir. Kısacası sosyal medya, konvansiyonel medyanın bir haber ve bilgi kaynağı rolünü de üstlenmektedir.

Bu bilgiler ışığında ortaya çıkan asıl soru ise; Twitter gibi sosyal bir ağın gündem oluşturmaya etkisi ne derecedir. Özellikle yazılı basına ne derece haber üretmede kaynaklık etmektedir. Bu sorular ışığında geçen yıl bir yüksek lisans tezine danışmanlık yaptım. Öğrencim Gülcan Tosun, bu konuda bir “yazılı basın tarama” araştırması gerçekleştirdi. Ve veriler ortaya koyuyor ki, Twitter özellikle yazılı basına haber kaynağı olmada oldukça etkili. Ayda orlama yüzde 12’lik haber diliminin ana kaynağını Twitter oluşturmakta.

Araştırma Verileri…

Araştırma, “basın taraması” ve “içerik çözümlemesi” şeklinde yapılmıştır. Araştırma da Ocak-Mart 2013 dönemini kapsayıcı 3 aylık süreç incelenmiştir. Çalışma kapsamına alınan gazetelerin seçiminde yaysat.com’dan elde edilen veriler ile tirajlar baz alınarak, satışı en yüksek olan ilk 5 gazete değerlendirmeye alınmıştır. Bu gazetelerdeki haberlerde Twitter’ın kaynak gösterilme oranına bakılmıştır. Her bir haberde haberin nereden kaynak alındığına bakılmıştır. Taramalar içinde Twitter’dan kaynak gösterilerek yapılan haberler ve köşe yazarlarının yazıları incelemeye alınmıştır. Tarama da Twitter kelimesi geçenler ya da Twitter’a dair bilgi veren haberler değerlendirmeye alınmamıştır. Araştırma da esas olan haberde Twitter’ın kaynak gösterilmesi ve ya Twitter’a ithaf yapılmasıdır. Ayrıca haber ya da köşe yazısı içerisinde Twitter kelimesi geçmediği halde sadece sosyal medya kelimesi geçiyor ise incelemeye dahil edilmemiştir. Çalışma da amaç Twitter’in etkinliğinin ölçülmesidir.

TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN GAZETELERE GÖRE DAĞILIMI

Gazete 3 Aylık haber sayısı %
Hürriyet 324 37,8
Sabah 205 23,9
Posta 171 19,9
Zaman 93 10,8
Sözcü 63 7,3
Toplam 856 100

 

TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN GAZETELERE GÖRE DAĞILIMI

Hürriyet  %38

Sabah    %24

Posta     %20

Zaman   %11

Sözcü     %7

TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN İÇERİKLERİNE GÖRE DAĞILIMI

Aşağıdaki tabloda haberler, içeriklerine göre sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma da araştırma kapsamındaki gazetelerdeki Twitter haberlerinin türleri baz alınmıştır.

TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN İÇERİKLERİNE GÖRE DAĞILIMI

Haber türü n %
Magazin 297 34,6
Köşe yazısı 135 15,7
Aktüel 97 11,2
Siyaset 90 10,5
Spor 79 9,2
Teknoloji 43 5,6
Dünya 29 3,3
Kültür/Sanat 20 2,3
Roportaj 20 2,3
Ekonomi 17 1,9
Adliye 10 1,2
Sağlık 10 1,2
Eğitim 9 1.0
Toplam 856 100

ZAMAN GAZETESİ TWITTER KAYNAKLI  HABERLERİN DAĞILIMI

Haberin konusu n %
Siyaset 20 21,5
Aktüel 19 20,4
Spor 12 12,9
Teknoloji 9 9,6
Magazin 8 8,6
Dünya 8 8,6
Köşe yazısı 7 7,5
Kültür/sanat 6 6,4
Eğitim 2 2,1
Sağlık 2 2,1
Toplam 93 100

 POSTA GAZETESİ TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN DAĞILIMI

Haberin konusu n %
Magazin 87 50,8
Siyaset 32 18,1
Aktüel 22 12,6
Spor 15 8,7
Kültür/sanat 6 3,5
Köşe yazısı 5 2,9
Ekonomi 3 1,7
Teknoloji 3 1,7
Toplam 171 100

SABAH GAZETESİ TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN DAĞILIMI

Haberin konusu n %
Magazin 117 57,0
Köşe yazısı 50 24,3
Aktüel 18 8,7
Siyaset 7 3,4
Teknoloji 4 1,9
Spor 3 1,4
Kültür/Sanat 2 0,9
Ekonomi 3 1,4
Röportaj 1 0,4
Toplam 205 100

SÖZCÜ GAZETESİ TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN DAĞILIMI

Haberin konusu n %
Siyaset 20 31,7
Aktüel 11 17,4
Magazin 10 15,8
Spor 9 14,2
Polis/adliye 6 9,5
Teknoloji 4 6,3
Ekonomi 3 4,7
Toplam 63 100

 HÜRRİYET GAZETESİ TWITTER KAYNAKLI HABERLERİN DAĞILIMI

Haberin konusu n %
Magazin 76 23,4
Köşe yazısı 74 22,8
Spor 41 12,3
Aktüel 29 8,9
Dünya 21 6,4
Teknoloji 18 5,5
Roportaj 18 5,5
Kültür/sanat 12 3,7
Siyaset 11 3,3
Ekonomi 7 2,1
Eğitim 7 2,1
Sağlık 6 1,8
Adliye 4 1,2
Toplam 324 100

Sonuç..

Araştırma kapsamındaki gazetelerde 1 aylık ortalama 11,100 haber yer almıştır.Bu haberlerin 285’inin Twitter kaynaklı haberler olduğu gözlemlenmiştir. Bu oran 5 gazete toplamında yüzde 12,2’lik kısmı oluşturmaktadır. Bu veriler de sosyal medyanın gücünü ve Twitter’ın gündem yaratmadaki etkisini birt kez daha ortaya koymaktadır. (Haziran 2015, The Brand Age)

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here